Εγκατάσταση προσφύγων από: Νεοχώρι

Εργαστήριο Εφαρμογών Πληροφορικής και Υπολογιστικών Οικονομικών

http://stavrakoudis.econ.uoi.gr/deth/from/30898-neokhori.html

Εγκατασταθέντες στη Φτελιά Γαλλιάνας (Ραχμαλί) Κοζάνης

Εγκατασταθέντες στη Φτελιά (Ραχμαλί) Γαλλιάνας Κοζάνης
Αρβανιτίδης ( Κουντουράς) Βασίλης
Αρβανιτίδου                  Θεοδώρα του γένους  Τσιλβελή
Μαριώ        1902
Θανασός     1903
Ζάης                               Κώστας
Βασιλική
Θόδωρος
Κατερίνα
Μαναβάκης                    Σταυράκης
Σουλτανούδα
Δημήτρης
Βασίλης
Γερακίνα
Μουσχούλης                  Γιάννης
Παρασκευούλα
Μουσχούλης                  Θανασός
Φωστήρα   (α΄σύζυγος)
Ζαφρίτσα  (β΄σύζυγος)
Τσαβδάρη                      Ευγενία          1858
Σκαρλάτος       1897
Θεόδωρος       1904
Αργυρούλα
Τσακόγλου                    Βασιλοπούλα    1885
Δημητρός           1911
Κυριακούλα       1915
Ανδρέας             1916
Τσακόγλου                    Γιωργάκης
Ελένη    του γένους Πάλλη
Τσακόγλου                 Δημητρός
Ελένη
Κυρατσούλα
Μαριώ αδελφή του Δημητρού
Τσιλβελής                    Αργύρης
Τριανταφυλλιώ αδελφή του Μαναβάκη
Βασίλης                1922

Ιστορικά έγγραφα για το Νεοχώρι Περίστασης

Ιστορικά έγγραφα για το Νεοχώρι Περίστασης απο το βιβλίο

 " Ο ΠΡΩΤΟΣ ΔΙΩΓΜΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ (1013-1918)"

ΒΑΣΙΛΙΚΉ ΤΣΑΚΌΓΛΟΥ -2010.

ΓΙΑΓΑΤΣ KAI ΓΕΝΗΚΙΟΪ (ΝΕΟΧΩΡΙΟΝ)

 ΓΙΑΓΑΤΣ

Το Γιάγατς ήταν κτισμένο πάνω σε μιά ελαφριά πλαγιά, μέσα σε δασώδη περιοχή, ανάμεσα στους δυo παραποτάμους Καρανίκα και Μεγάλο Ρέμα, οι οποίοι στην πορεία τους  σχημάτιζαν τον ποταμό Καβάκ-Ντερέ.

Δυτικά του χωριού και σε απόσταση 2,5 περίπου ωρών υψώ­νονταν το Κουρού-Ντάγ με την περιοχή του οποίου οι κάτοικοι του Γιάγατς δεν είχαν καμιά επικοινωνία.

Διοικητικά υπάγονταν στον καζά της Περίστασης, στο σαντζάκι Καλλίπολης και στο βιλαέτι της Αδριανούπολης. Κατοικούνταν δε από 40 ελληνικές οικογένειες.

Επικρατέστεροι άνεμοι στο Γιάγατς ήταν ο βόρειος, γνωστός σαν Καραϊλί, που φυσούσε από τη διεύθυνση των Μαλγάρων και ο νότιος από την πλευρά της Περίστασης. Από τη διεύθυνση της Πόλης φυσούσε ο βορειοανατολικός άνεμος, που οι κάτοικοι τον θεωρούσαν βόρειο.

Το κλίμα του χωριού ήταν ξηρό και υγιεινό. Τα χιόνια άρχι­ζαν από του αγίου Δημητρίου κι έφταναν μέχρι τα μέσα του Μάρτη. Στο χωριό υπήρχαν οι εξής πηγές: Τσεσμές, που ήταν κοντά σ' ένα ρέμα με άφθονο και πολύ καλό νερό. Υπήρχε επί­σης μια ανώνυμη στη θέση τζαμί, το Μπαναρτζίκ και ο Ορτά- Ντερές. Λίγο μακρύτερα, σε απόσταση 2 χιλιομέτρων και στη θέση άγιος Γεώργιος, υπήρχε άλλη μια πηγή με άφθονο νερό με το οποίο πότιζαν οι χωρικοί τους κήπους τους.

Η εγκατάλειψη του Γιάγατς έγινε την Κυριακή 1η Οκτωβρίου του 1922. Η διαδρομή που ακολου­θήθηκε ήταν: Καδήκιοϊ, Κουρού-Ντάγ, Κεσσάνη, Ύψαλα, Φέραι, Αλεξανδρούπολη-Κομοτηνή. Από την τελευταία, 13 οικογένειες έφυγαν σιδηροδρομικώς για το Άδενδρο και οι υπόλοιπες 27 εγκα­ταστάθηκαν στο χωριό Μπουλάτκιοϊ, το οποίο απέχει 2 χιλιόμετρα από την Κομοτηνή. Από τον οικισμό αυτό μεταφέρθηκαν το 1925 στο Τσιριμπάσκιοϊ, σημερινό Πρωτάτο της Επαρχίας Σαππών.

Οι κάτοικοι του Γιάγατς ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι και υπάγονταν στη μητρόπολη Μυριοφύτου και Περιστάσεως. Είχαν μια εκκλησία, της αγίας Τριάδος, κι ένα παρεκκλήσι του αγίου Γεωργίου. Υπήρχαν ακόμη, κοντά στο χωριό, τ' αγιάσματα του αγίου Ιωάννου και της Παναγίας της Παχνιώτισσας η οποία γιορ­τάζονταν στις 8 Σεπτεμβρίου (Γενέθλιον της Θεοτόκου).

Διαθήκη του Πολυχρονίου Α. Καλαμαρά

Διαθήκη του Πολυχρονίου Α. Καλαμαρά

            Σήμερον την 14ην Απριλίου του 1920ου Σωτηρίου έτους ημέραν της εβδομάδος Τρίτην, περί την 5ην ώραν της ημέρας τουρκιστί, ο υποφαινόμενος αρχιερατικός επίτροπος και εφημέριος Νεοχωρίου Οικονόμος παπά-Κωνσταντίνος προσκληθείς παρά του συνεγχωρίου μου Πολυχρονίου  Α. Καλαμαρά, επιθυμούντος ίνα συντάξη την διαθήκη του μετέβην εις ην κατώκει ισόγειον οικίαν του, ένθα και εύρον αυτόν υγιαίνοντα και καλώς έχοντα και παρ αυτώ τους εξής αξιοπίστους  μάρτυρας προσκληθέντας παρ αυτού, κ. κ. Χρυσομάλην Χρυσάφην,  Αναγνώστην Γιάνναρην, Στρατήν Διαμαντήν, Βασίλειον Κωνσταντίνον,  Αργύριον Κωνσταντίνου, Κωνσταντίνον Γεωργίου, άπαντας ορθοδόξους χριστιανούς, υπηκόους οθωμανούς, κατοίκους Νεοχωρίου, γνωστούς προς αυτόν και προς εμέ και εις ουδεμίαν νόμιμον εξαίρεσιν υποκειμένους, τους οποίους παραγγείλας ίνα φυλάξωσιν απόρρητον παν ό,τι ήθελον ακούσει  παρά του διαθέτου, είπον εις αυτόν να δηλώσει την τελευταίαν, ην έχει θέλησιν διά να συνταχθή το έγγραφον της διαθήκης. Ούτω δε κατέθεσεν ο διαθέτης, ότι γιγνώσκει το πρόσκαιρον του παρόντος βίου και το άδηλον του θανάτου επιθυμώ να διαθέσω την κτηματικήν μου περιουσίαν, ίνα μη αδιάθετος  μείνασα, μετά τον θάνατόν μου γεννήσωσιν αφορμάς σκανδάλων. Όθεν εγκαθιστώ γενικούς κληρονόμους την σύζυγόν μου Μαρίαν, τον υιόν μου Αναγνώστην και την θυγατέρα μου Φραγγούλαν προς ους και  διαθέτω τα ακόλουθα:

Κατάλογος Γενικιωτών εγκατασταθέντων στο Άδενδρο

   

Η Ιστορία μιας αγέρωχης προσφυγοπούλας. Αγαθή Κυρίτση.

Η  Ιστορία μιας αγέρωχης προσφυγοπούλας

Αγαθή Κυρίτση

Σ’ ένα χωριό της Ανατολικής Θράκης στα μεσόγεια της Προποντίδας, όχι πολύ μακριά από τη θάλασσα, με κοντινές πόλεις την Περίσταση, την Ραιδεστό και την Καλλίπολη, γεννήθηκε το 1880 η κ.Αγαθή.

Σε ηλικία μόλις 4 ετών και η αδελφή της 2 (δύο) πέθανε η καλή τους μανούλα, το στήριγμα κάθε ανθρώπου, η καταφυγή, η ζεστή αγκαλιά, η παρηγοριά και μάλιστα σε μια τόσο μικρή ηλικία, που τα παιδιά ζητούν το χάδι, τα φιλιά, την αγάπη, την στοργή την προστασία.

Ο πατέρας καλός, αλλά τι μ’ αυτό! Δεν μπορούσε ν’ αναπληρώσει την μάνα, και καθώς ήταν πολύ νέος ακόμη, ξαναπαντρεύτηκε.

Δεν απέκτησε όμως άλλα παιδιά. Τα χρόνια περνούσαν τα κορίτσια μεγάλωναν χωρίς την ξεγνοιασιά και την χαρά που δίνει η παρουσία της μάνας. ( «μάνα κράζει το παιδί, μάνα ο γιός και μάνα ο γέρος»).

Σαν να μην έφθανε ο ένας καημός, προστέθηκε κι’ άλλος. Ο πατέρας ακόμη νέος αρρώστησε και πέθανε. Εγκατέλειψε και αυτός τον μάταιο τούτο κόσμο.

Οι δύο αδελφές έμειναν μόνες. Και η ζωή συνεχίζεται.

Όταν μεγάλωσαν ήρθαν τα προξενιά τους και παντρεύτηκαν και οι δύο. Απέκτησαν και οι δύο από ένα αγόρι . Τα βάσανα δεν λένε όμως να σταματήσουν. Οι Τούρκοι είχαν ψηφίσει νόμο οι σκλαβωμένοι άντρες να μην πηγαίνουν στρατιώτες, αλλά να εξαγοράζουν την στρατιωτική τους θητεία με χρήματα.

Έτσι η κ. Α. έδωσε ότι είχε και δεν είχε για να εξαγοράσει τη θητεία του άντρα της.

Δεν πέρασε καιρός και οι Τούρκοι σκεπτόμενοι πονηρά καταργήσανε αυτόν τον νόμο.

Τους επιστρατεύσανε όλους και τους βάζανε στον πόλεμο στην πρώτη γραμμή για να σκοτωθούνε ή τους βάζανε σε καταναγκαστικά έργα.

Οδοιπορικό-προσκύνημα στη γη της Αιολίας, της Ιωνίας και της Ερυθραίας

Οδοιπορικό-προσκύνημα στη γη της Αιολίας, της Ιωνίας και της Ερυθραίας με την ομάδα μελέτης και διάδοσης του μικρασιατικού πολιτισμού

«Ανατολής Ίχνη»

7-11 Φεβρουαρίου 2015

         

      Το προσκυνηματικό μας ταξίδι για τη δική μας Μικρά Ασία ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς και με ξεναγό το Θοδωρή Κοντάρα, φιλόλογο, μελετητή του Μικρασιατικού Ελληνισμού. Θα πρέπει να πω από τώρα ότι έχει βαθύτατη γνώση της ιστορίας του τόπου και του ίδιου του τόπου. Γνωρίζει καθετί για κάθε ελληνικό οικισμό.

       Αξημέρωτα ξεκινήσαμε, η ανατολή του ήλιου μας βρήκε κάπου στην Καβάλα. Οι διατυπώσεις για τη διέλευση των συνόρων ολοκληρώθηκαν μέσα στον ελάχιστο δυνατό χρόνο: κάτι περισσότερο από μια ώρα.

      Διασχίσαμε τον Έβρο ποταμό, με τα νερά του να είναι στην υψηλότατη στάθμη, και βρεθήκαμε στην Ανατολική Θράκη. Η χώρα πεδινή, με χαμηλούς λόφους και πολλά νερά, δεν είναι μια γοητευτική περιοχή. Αυτή την εποχή δεν την στολίζουν ούτε τα ανθισμένα ηλιοτρόπια. Αλλά εδώ από το 1854 διεξήχθησαν όλοι οι σημαντικοί πόλεμοι της εποχής, γνώρισε δύο κατοχές (ρωσική και βουλγαρική), έναν καταστρεπτικότατο σεισμό (1912) και ο ελληνικός πληθυσμός της υπέστη κάθε είδους βιαιοπραγίες, διώξεις, εξορίες και δύο διωγμούς μέσα στον 20ό αιώνα. Εξάλλου, ως πρόσφατα, ήταν στρατιωτικοποιημένη ζώνη και οι Τούρκοι φρόντισαν να την αποψιλώσουν.

Κατάλογος εγκατασταθέντων στο Γαλάνι (Τσακιρλί) Κοζάνης

Κατάλογος εγκατασταθέντων στο Γαλάνι (Τσακιρλί) Κοζάνης.

ονοματεπωνυμο                                                    πιθανή ηλικία                 γένους

1. Αραμπατζής Αργύριος

    Αραμπατζής Δήμος

    Αραμπατζή Άννα

2. Αραμπατζής Χρυσομμάλης

    Αραμπατζή Διαλεχτή                                                                               

3. Αλεξανδρής  Κωνσταντίνος

    Αλεξανδρή Αγαθή

    Αλεξανδρή Αγάπη

    Αλεξανδρής Νικόλαος

4.Αλεξανδρίδου ή Αλεξανδρή?  Σουλτάνα

5.Βερέμης Ανδρέας

    Βερέμης Αρσένης

    Βερέμη Άννα

    Βερέμη Λεοντοπούλα

6.Δεληγιά Βασιλική

7.Κατσιβελάρης Πέτρος

    Κατσιβελάρη Σουλτάνα                                                                            Λεονταρά

8.( Καρά)σταυρος Σταύρος

  ( Καρά)σταυρου Ταρσίτσα                                                                        Αλεξανδρή

   ( Καρά)σταυρος Νίκος

   ( Καρά)σταυρου Σοφία                                                                                                                                                

9. Λασκαρίδης Λάσκαρης (Λασκαράκης)

    Λασκαρίδου Αργυρώ

    Λασκαρίδης Δημητρός

10.Λεονταράς Αργύρης

    Λεονταρά Βασιλική

    Λεονταρά Μάρθα

11.Λεονταράς Γεώργιος

   Λεονταρά Ελένη(Γιάγατς)

   Λεονταράς Νικόλαος                                            1921

   Λεονταρά Αικατερίνη

12.Λεονταράς Λεωνίδας (Λεοντής)

    Λεονταρά Σοφία                                                                                     Στρούμπου

13.Μάμος Βασίλειος

    Μάμου Μαριώ

    Μάμος Πέτρος                                                    1922?

14.Ματσικούλης Βασίλειος

    Ματσικούλη Φερένια                                                                            (Παπ)αγγελή

  Ματσικούλης Νικόλαος                                                                           

15.Μπαλάφας Αργύρης

16. Μπαμπαϊτης Μήτρος

    Μπαμπαϊτη Κυριακίτσα

17.Νικόλτσος Κωνσταντίνος

    Νικολτσου Παρσένια

    Νικόλτσου Μαριώ

18.(Παπ)αγγελής Δράκος

      Παπαγγελή Κατερίνα                                                                            Μανασή

    Παπαγγελή Παρασκευή

    Παπαγγελή Μαρία

19.Σκαρλάτος Αθανάσιος

    Σκαρλάτου Ζαρίφσα

20.Στρούμπος Σταύρος

21. Στρούμπου Βασιλική

22. Στούμπου Ματένια

23.Τσαβδαρίδης Θεόδωρος

    Τσαβδαρίδου Λεοντοπούλα

24.Τσιλβελής Μανώλης

25. Χατζόγλου Αριστείδης

       Χατζόγλου Αικατερίνη                                                                     Κατσιβελάρη

26. Χατζόγλου Γεώργιος

       Χατζόγλου Αγάπη

27.Χρυσομάλλης Μανασής                                                            Χρυσομάλλη ή Μανασή το επίθετο?

    Χρυσομάλλη  Ματαρώ

28.Ψαράς Παναγιώτης

    Ψαρά  Ευστρατία

29.Ψαράς Νικόλαος

    Ψαράς Χρήστος

    Ψαρά Μαρία

τον κατάλογο συνέταξαν η Αγαθή Κυρίτση και η Μάρθα Μπαχσεβάνου.

Κατάλογος εγκατασταθέντων στην Αυγή (Αυλιάννα-Ιντίλοβο) Κοζάνης

               Κατάλογος εγκατασταθέντων στην Αυγή (Αυλιάννα-Ιντίλοβο) Κοζάνης

   Ονοματεπώνυμο                                    πιθανή ημ. γέννησης                     του γένους

1.Αδάμ Γεώργιος                                            1880

   Αδάμ Ελένη(Μ. Ασ.)

   Αδάμ Βασίλειος                                           1910

   Αδάμ Χρυσομμάλλης                                 1921

2.Αλτής Λαμπρινός                                        1880

    Αλτή Μαριώ(Παλαμούτ)                           1892                                         Πασαλέρη

    Αλτής Ιωάννης                                            1912

    Αλτής Μαργαρίτης                                     1921

3. Δεληγιάς Ευστράτιος                                 1912

4.Δεληγιάς Σταύρος                                       1880

   Δεληγιά Βασιλική                                        1885

   Δεληγιάς Χρήστος                                       1919

   Δεληγιά Μαρία                                            1920

5.Καραμήτρος Δημήτριος                             1912

   Καραμήτρου Μαρθούλα

6.Κεχαγιάς Αλέξανδρος                                 1880

    Κεχαγιά Ζαχαρένια

    Κεχαγιά Στεργιανή                                     1921

7.Μπαχσεβάνος Στυλιανός                          1870

   Μπαχσεβάνου Ζωή

   Μπαχσεβάνος Δημήτριος                         1905

    Μπαχσεβάνου Διαλεχτή                          1908

8. Τσιλβελής Αθανάσιος                              1880

    Τσιλβελή Δέσποινα (Γκιολτζίζ)

     Τσιλβελής Θεόδωρος

    Τσιλβελή Ελισάβετ

    Τσιλβελής Εμμανουήλ

9.Χατζίδης ή Χατζής ή Χατζόγλου Κων/νος   1880

    Χατζίδου Ασημώ                                            1890

Ο κατάλογος της Αυλιάννας συμπληρώθηκε με τη βοήθεια του Δημητρίου Δεληγιά.

Γενίκιοι (Νεοχώρι) Περίστασης Ανατολικής Θράκης-Νίκος Κράνης

Γενίκιοι (Νεοχώρι) Περίστασης Ανατολικής Θράκης

Από τις αφηγήσεις των παππούδων μου

Ονομάζομαι Κράνης Νικόλαος. Ο πατέρας μου που ονομάζονταν Πασχάλης  γεννήθηκε στο Γενίκιοι το1919. Γονείς του ήταν ο Νικόλαος και η Βασιλοπούλα το γένος Γιαγατσινού.

Η μητέρα μου Δόμνα, το γένος Τσακανίκα κατάγονταν από το Σχολάρι της Ανατολικής Θράκης.

Μεγάλωσα με τις αφηγήσεις των παππούδων μου για τις αλησμόνητες πατρίδες. Αυτές ενστάλαξαν στην ψυχή μου την αγάπη και τη νοσταλγία για μια πατρίδα που δεν είχα γνωρίσει μέχρι τότε. Εντυπώθηκαν βαθιά μέσα μου και θα τις καταθέσω παρακάτω με την ελπίδα ότι  συμβάλλω και εγώ, έστω και λίγο στην προσπάθεια  συλλογής  ιστορικών στοιχείων για το Γενίκιοι. Ο παππούς μου Νικόλαος Γκιράνης, (το Γκιράνης στην Ελλάδα έγινε Γκράνης και αργότερα Κράνης), γιός του κοτζάμπαση(αγροφύλακα) Παναγιώτη και της Ματαρώς το γένος Χρυσομάλη γεννήθηκε στο Γενίκιοι το 1875.

Αδελφές του ήταν η Λαμπρινή, σύζυγος του Ανδρέα Κοντότση και η Ματαρώ(ετεροθαλής αδελφή) ,σύζυγος του Μανασσή Χρυσομάλη. Τρία αδέλφια του παππού Παναγιώτη μετανάστευσαν στην Αμερική το 1880 για να αποφύγουν τη στράτευση στον Τουρκικό στρατό και αλληλογραφούσαν μαζί του μέχρι το 1914. .Ο παππούς μου ο Νίκος το 1908 παντρεύτηκε τη Βασιλοπούλα  Γιαγατσινού, κόρη του Στέφανου και της Χρυσούλας. Το 1910 μετά τη γέννηση της κόρης του  Ματαρώς επιστρατεύεται στον Τουρκικό στρατό. Με τη λήξη της στρατιωτικής του θητείας επιστρέφει στο χωριό του και γεννιέται η κόρη του Σοφία. Το 1914 οδηγείται στα καταναγκαστικά έργα (αμελέ ταμπούρ) στην περιοχή του  Ικονίου για τη διάνοιξη γαλαρίας σιδηροδρόμου μαζί με άλλους συγχωριανούς του ένας εκ των οποίων ήταν ο Δημήτριος Πασπαλτζής. Οι σκληρές συνθήκες διαβίωσης και εργασίας οδήγησαν στο θάνατο πολλούς από τους εργαζόμενους εκεί. Ένα από τα θύματα  ήταν και ο συμπατριώτης του, Πασχάλης του οποίου η αδελφή Βασιλοπούλα βάπτισε αργότερα το γιο του παππού Νικόλα και δικό μου πατέρα και του έδωσε το όνομα Πασχάλης.

Τη χρονική αυτή περίοδο συνέβη κάποιο συγκινητικό γεγονός που μου το διηγήθηκε ο παππούς μου. Στα καταναγκαστικά έργα δούλευαν μαζί του δύο Καππαδόκες ,ο Λάζαρος Χατζηφιλιππίδης από τα Σύλλατα και ο Λάζαρος Αγάογλου από το Ανταβάλ. Ο Χατζηφιλιππίδης καταδικάσθηκε για ασήμαντη αφορμή από το τούρκικο στρατοδικείο σε θάνατο. Η ποινή δεν εκτελέσθηκε γιατί είχαν το Ραμαζάνι. Μετά το Ραμαζάνι ακολουθούσε το Σεκέρ Μπαιράμ (πανήγυρη του γλυκού) στη διάρκεια του οποίου γίνονταν αγώνες πάλης μεταξύ ενός Χριστιανού και ενός Τούρκου. Ο νικητής έπαιρνε ως αντάλλαγμα  ό,τι ζητούσε.

Τη θέση του Έλληνα παλαιστή πήρε ο Αγάογλου ,  οποίος νίκησε τον Τούρκο αντίπαλό του και ως αντάλλαγμα ζήτησε την αθώωση του Χατζηφιλιππίδη και άδεια για να γιορτάσουν το Πάσχα με τις οικογένειές τους. Τα αιτήματά του έγιναν αποδεκτά από τον Τούρκο διοικητή  και οι δύο Καππαδόκες έκαναν Πάσχα με τις οικογένειές τους. O Χατζηφιλιππίδης μάλιστα φιλοξένησε και το παππού μου στο σπίτι του στα Σύλλατα γιατί παρόλο που πήρε άδεια κι αυτός  δεν ήταν δυνατόν να πάει στο Γενίκιοι λόγω της μεγάλης απόστασης.

Η περιγραφή του χωριού των Συλλάτων και του σπιτιού του Χατζηφιλιππίδη που μου έκανε ο παππούς μου ήταν  τόσο ακριβής ώστε όταν επισκέφθηκα το 2007 με τη γυναίκα μου τα Σύλλατα της Καππαδοκίας  και βρήκαμε μαζί  με τους εγγονούς του το σπίτι του Χατζηφιλιππίδη, απόρησα για την ακρίβεια των λεγομένων του παππού μου.

Ταξίδι - προσκύνημα στην Ανατολική Θράκη

Ταξίδι - προσκύνημα στην Ανατολική Θράκη.

Το οδοιπορικό πραγματοποιήθηκε στις 31 Αυγούστου , 1 και 2 Σεπτεμβρίου με 40 περίπου ταξιδιώτες. Ξεκινήσαμε από το Άδενδρο 15, τα αδέλφια μου με τον/την σύζυγο, δυο ξαδέλφες και 7 Πεχτσεβίτες. Η Φρόσω karakutovska με τον σύντροφό της Βάνε, ο Θανάσης Καρακάσωφ, ο Μανώλης Στεφάνοβιτς με τα αδέλφια του Θανάση και Ιορδάνη και τη σύζυγο του Ντουσάνα. Αποδείχθηκε ότι τα τρία αδέλφια είναι εγγόνια της Παγώνας Αρβανιτίδου-Σταμάτοβιτς, αδελφής του Θανάση, αποστολέα της επιστολής του 1929.

Tο  σόι μας με το σόι των Αρβανιτίδη-Στεφάνοβιτς. Οι τρεις άνδρες είναι αδέλφια-εγγόνια της Παγώνας, αδελφής του Θανάση που έγραψε το γράμμα του 1929! Ο Θανάσης, ο Μανώλης και ο Ιορδάνης  με τη γυναίκα του. Το όνομα Θανάσης δεν χάνεται από το σόι!

Δέκα περίπου ήταν από τον Άγιο Αθανάσιο Θεσσαλονίκης με καταγωγή από τη Μεσσήνη-Μισινλί του Λουλέ Μπουργάζ και 10 περίπου από τη Θεσσαλονίκη ή Χαλκιδική. Στους τελευταίους ο Νίκος Μαργέλης ( Τσιλβελής) και 3 αδέλφια  Κράνη από το Ροδόκηπο.

Αφού περάσαμε τα σύνορα , μετά την Κεσσάνη και με κατεύθυνση την Περίσταση , κάναμε μια παράκαμψη για το Μπαϊραμίτς – πατρίδα των συνταξιδιωτών μας από το Πέχτσεβο, 12 χιλιόμετρα υποτυπώδους δρόμου. Μείναμε σχεδόν μία ώρα , παραβιάζοντας το πρόγραμμα , γιατί οι Πεχτσεβίτες δεν άφηναν την πατρίδα τους. Συνομιλούσαν με τους νέους κατοίκους , των οποίων οι πρόγονοι έχουν έλθει από την Τζουμαγιά Βουλγαρίας και βέβαια συνεννοήθηκαν περίφημα. Γέμισε η πλατεία από τους κατοίκους και τις νέες με την παραδοσιακή βράκα , που κρατούσαν δίσκους με τσάι. Υπέθεσα ότι βγήκαν από κάποιο σχολείο Κορανίου.

ΤΟ ΠΕΧΤΣΕΒΟ - Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ μέρος β΄

ΠΕΧΤΣΕΒΟ- Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ -μέρος β΄.

 Αυτή τη φορά για τέσσερεις μέρες , 7-10 Αυγούστου 2014.

Το Πέχτσεβο είναι ένα όμορφο ημιορεινό χωριό και αυτή τη φορά ήταν ακόμα πιο όμορφο. Ο καιρός ανοιξιάτικος και η φύση το ίδιο-ολάνθιστοι οι κήποι των σπιτιών.

Η έρευνα μπήκε στην ουσιαστική της φάση. Συναντήθηκα με ανθρώπους που ψάχνουν τις ρίζες τους. Ανακάλυψαν και μελετούν βιβλία γραμμένα στην κυριλλική γραφή (δυστυχώς για μας), και που αναφέρονται στην πρώτη τους εγκατάσταση. Έχουν ερωτηματικά. Γιατί βρέθηκαν σε αυτό τον τόπο; Γιατί τόσο μακριά από την Ελλάδα; Δηλώνουν Έλληνες και έχουν μέσα τους την Ελλάδα. Μάλλον το μεγάλο τους όνειρο είναι η μετεγκατάστασή τους στην Ελλάδα. Αυτές οι συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν  τη μέρα που τιμούσαν την αγία Παρασκευή, στις 8 Αυγούστου-είναι παλαιοημερολογίτες.

Το εικονοστάσι τους, με την εικόνα της αγ. Παρασκευής αριστερά

Η κύρια εικόνα που έφεραν από την πατρίδα , το Μπαϊραμίτς της περιοχής Κεσσάνης  Ανατολικής Θράκης, που σήμερα ανήκει στο νομό Τσανάκκαλε, είναι αυτή της αγίας Παρασκευής. Για το πώς τη φέρανε μετά το διωγμό, το αφηγείται ο Θανάσης Καρακάσωφ. Είναι μικρή εικόνα και τη δώσανε να την κρατάει η εξάχρονη θεία του . Κάπου κοντά στον Έβρο κουράστηκε και την άφησε. Την πήρε μέλος μιας άλλης οικογένειας, η οποία την έφερε ως το Πέχτσεβο. Κάποτε αποφασίστηκε από τους απόγονους των προσφύγων να βάλουν τα εικονίσματά τους σε ξεχωριστό οίκημα. Επισκέφτηκα αυτό το οίκημα. Οι επισκέπτες τη μέρα της γιορτής , άναψαν κεριά και άφησαν χρήματα, μαντήλια ( τάματα;) και γλυκά. Ρώτησα τη Φρόσω γιατί κρατούν την εικόνα αλειτούργητη τόσα χρόνια και δεν τη μεταφέρουν στην κύρια εκκλησία του Πέχτσεβο, των αγίων Αποστόλων, αφού και οι άλλοι κάτοικοι είναι ορθόδοξοι . Η Φρόσω θύμωσε: "Δεν είναι δικιά τους !   "Δεν είναι δικιά τους !    Μου θύμισε το μικρό αφήγημα του Γιώργου Ιωάννου στη συλλογή του Η Σαρκοφάγος, " Παναγία η Ρευματοκρατόρισσα". Και ο Ιωάννου λυπάται που οι Ραιδεστηνοί άφησαν την εικόνα τους  αιχμάλωτη των ξένων(!) παπάδων.

O Kαρακάσωφ συγκινημένος αφηγείται. Δίπλα του η ντόπια σύζυγός του

Ο Καρακάσωφ δε ζει πια στο Πέχτσεβο, αλλά στα Σκόπια. Ήρθε με τα βιβλία τα σχετικά με την εγκατάστασή τους. Είναι πολύ συγκινημένος,  όταν αφηγείται για το πώς έφυγαν οι δικοί τους από το Μπαϊραμίτς διωγμένοι και κυνηγημένοι, αφήνοντας πίσω του μεγάλη περιουσία.

Είναι δύσκολη η διερμηνεία . Δεν είναι μόνο, που τα ελληνικά της Φρόσως είναι αυτά που μιλούσε με τη γιαγιά της και τους γονείς της και τα οποία βελτίωσε αργότερα μόνη της, είναι και η συγκίνηση και ο μεγάλος πόνος , που κρατάνε μέσα τους και τον οποίο  μόνο τα τελευταία χρόνια εκδηλώνουν. Είναι που ακόμη και οι ίδιοι ψάχνουν να κατανοήσουν τι ακριβώς έγινε τότε.

Οι πρώτοι εγκατασταθέντες Ανατολικοθρακιώτες

Φαίνεται ότι το 1923 , και ενώ είχαν φτάσει στη Θεσσαλονίκη , το σερβικό Προξενείο τους διεκδίκησε, γιατί πράγματι αρκετοί από αυτούς μιλούσαν σέρβικα ή τουλάχιστον μια παραφθαρμένη διάλεκτο της σερβικής , και τους έστειλε στο Πέχτσεβο , στα σύνορα με τη Βουλγαρία, ίσως από την ανάγκη να ενισχύσουν τη μεθόριο . Φυσικά προσπάθησαν να τους πείσουν ότι ήταν σερβικής καταγωγής . Συναντήσαμε έναν Σέρβο συνταξιούχο δικηγόρο, συνεργάτη του Τίτο , όπως δήλωσε, ο οποίος βρέθηκε στη περιοχή της Πρέσπας το 1947-1949, για να οργανώσει την "έξοδο των Μακεδόνων". Έχει γράψει και αυτός ένα βιβλίο για τους πρόσφυγες  από το Μπαϊραμίτς . Επιμένει ότι μόνο αυτός λέει αλήθεια και ότι όλοι αυτοί ήταν απλώς εξελληνισμένοι Σέρβοι. 

Θύμωσε πάλι η Φρόσω και φώναξε ότι αυτή είναι Ελληνίδα  από Ελληνίδα γιαγιά , η οποία πέθανε στο Πέχτσεβο και η οποία δεν μίλησε ποτέ σέρβικα. Η συνάντηση αυτή και τα λεχθέντα έγιναν αμέσως γνωστά στη "γειτονιά των Ελλήνων" . Επικράτησε ιλαρότητα και αποκάλεσαν τη Φρόσω "Σερβίδα ". Όμως ο "συνεργάτης του Τίτο "έχει δίκιο ως ένα βαθμό. Οι ελληνικές πηγές αναφέρουν το Μπαϊραμίτς ως σερβόφωνο . Συγκεκριμένα ο Μητροπολίτης τους Ηρακλείας το 1906 αναφέρει στον Έλληνα πρόξενο της Ανδριανούπολης ότι στο χωριό μιλιέται και η σερβική, γιατί οι κάτοικοι ήρθαν από τη Σερβία ( O "συνεργάτης "μας είπε  μετά την μάχη του Κοσσυφοπεδίου ), αλλά με την πάροδο του χρόνου έγιναν πολλές επιγαμίες με τα γύρω καθαρά ελληνικά χωριά. Πάντως το 1906 δεν έχει Έλληνα δάσκαλο , και για αυτό ο Μητροπολίτης αιτείται την συνδρομή του προξενείου. Η Μαύρη Βίβλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου αναφέρει ότι το χωριό το 1914 πολιορκήθηκε και λεηλατήθηκε . Μάλλον δεν ξαναεπέστρεψαν με την ελληνική κατοχή και ίσως αυτό απηχεί η αφήγηση της Φρόσως ότι έμαθαν "ότι το χωριό ήταν πια ελληνικό και ενώ ετοιμαζόταν να επιστρέψουν, πληροφορήθηκαν ότι αυτό ήταν ψέμα " Επήλθε δηλαδή η Μικρασιατική Καταστροφή και η Τουρκία επέστρεψε στην πατρίδα μας.

O Κοκκινόπουλος – Τσερβέν Δήμος. Θέλει να μάθει ό,τι αφορά την καταγωγή του

Συνάντησα και το Δήμο Κοκκινόπουλο – Τσερβέν σήμερα. Σε άπταιστα... σκοπιανά αφηγείται ό,τι θυμάται από τις αφηγήσεις των παππούδων για την πατρίδα και την εγκατάστασή τους στο Πέχτσεβο. Πόσο περιφρονητικά δηλαδή τους αντιμετώπισαν οι ντόπιοι που τους αποκαλούσαν "γκραιτσουλιάνους" και ότι εκείνοι ανταπαντούσαν ότι "εμείς ήμασταν καλύτερα από σας, γιατί είχαμε θάλασσα , ψάρια και ελιές".

Δυστυχώς  είδα πολύ λίγο τον πρόεδρο του συλλόγου "Καλλίπολις " , τον Σταύρο και γι’ αυτό δεν έχω ακόμη  τον κατάλογο των μελών του συλλόγου. 
 Το κυριότερο που έμαθα απ’ αυτή την συνάντηση , είναι ότι εγκαταστάθηκαν Ανατολικοθρακιώτες και σε άλλα μέρη της τότε Σερβίας και ίσως της Βουλγαρίας.

Συγγενής μου από το Άδενδρο με πληροφόρησε ότι και ο ίδιος έχει συγγενείς στο Στίπ. Στους  Έλληνες του Στίπ( ή μήπως όλης της τότε Σερβίας) , κάποια στιγμή στο παρελθόν απαγορεύτηκε να συναντούν συγγενείς από την Ελλάδα ή στην Ελλάδα, γιατί κάποιος δικός μας από το Άδενδρο με την πρόφαση ότι θα επισκεφτεί συγγενείς , μπήκε σε απαγορευμένη ζώνη και συνελήφθη.  Έτσι οι τοπικές αρχές πήραν τα μέτρα τους για να μην ξανασυμβεί. Έτσι αποκοπήκαμε από τους συμπατριώτες μας και τους συγγενείς μας . Καταλαβαίνετε βέβαια ότι το τίμημα ήταν μεγαλύτερο γι’ αυτούς.

Και ο Κοκκινόπουλος- Τσερβέν μου αφηγήθηκε ότι μικρός επισκέφθηκε συγγενείς στη Θεσσαλονίκη, που είχαν χρυσοχοείο, αλλά και οι συγγενείς μου και άλλοι Αδενδριώτες επιβεβαιώνουν ότι τους δέχονταν. Θα πρέπει να ήμαστε πολύ προσεκτικοί όταν μιλάμε γι’ αυτούς ή τους επισκεπτόμαστε.

Η ΦΡΌΣΩ και ο Θανάσης μου δείχνουν τα πρώτα σπίτια που τους εγκατέστησαν. Ένα δωμάτιο για την κάθε οικογένεια

ΤΟ ΠΕΧΤΣΕΒΟ - Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ μέρος α΄

ΤΟ ΠΕΧΤΣΕΒΟ - Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ μέρος α΄

  

Χρωστάμε χάριτες στις οικογένειες Τζαβέλλα και Μουσχούλη από την Πεπονιά, που διέσωσαν αυτό το γράμμα μαζί με άλλα έγγραφα. Γιατί, αυτό το γράμμα μας πληροφορεί ότι στο Πέχτσεβο των Σκοπίων ζουν, και με άλλους κοντοχωριανούς, Γενικιώτες. Ο Στρατής Μουσχούλης, γόνος τρίτης γενιάς προσφύγων, τα διαφυλάσσει  ως οικογενειακά κειμήλια. Του είμαι ευγνώμων. Ο Στρατής μου μίλησε για το ΠΈΧΤΣΕΒΟ στις αρχές τις χρονιάς. Έτσι άρχισα τις επαφές, μέσω skype,  με τη Φρόσω-Froska karakutofska. Συμφωνήσαμε να τους επισκεφθώ, αφού πρώτα εντοπίσει τους απογόνους  αυτών που αναφέρονται στο γράμμα. Εντόπισε τον πρώτο αμέσως και βέβαια είναι ξάδελφος του Στρατή Τζαβέλλα. Σταμάτης Σταμάτοβιτς.

 Τους επισκεφθήκαμε των αγίων Αποστόλων με την αδελφή μου, τον άντρα της  και τον συγχωριανό μας Χρήστο Λαγό. 110 χιλιόμετρα από τα σύνορα, στα σύνορα Σκοπίων- Βουλγαρίας, 60 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από τη Στρώμνιτσα, 6-8  από το Μπέροβο. Ο δρόμος μετά τη Στρώμνιτσα, συνεχίζει μέσα από ένα ήρεμο, ημιορεινό τοπίο. Συναντήσαμε τη Φρόσω  με τον πεντάχρονο  ξανθό εγγονό της  Δημήτρη στην πλατεία, κάτω από την τεράστια σημαία τους.

Η Φρόσω μας οδήγησε στο σπίτι της. Σε λίγο κατέφθασαν η Μαρία Στεφάνου   και ο Σταμάτης, ο οποίος έλεγε Άδενδρο-Άδενδρο. Καταλάβαμε ότι ήταν ο άνθρωπός μας.  Εξάλλου η ομοιότητα με τον θείο του Θανασό είναι εκπληκτική. Μας εξήγησε η Φρόσω ότι στο παρελθόν είχε επισκεφθεί τον θείο του στο Άδενδρο. Ακολούθησαν ο Μανώλης ο αρχαιολόγος, ο οποίος καταλαβαίνει ελληνικά και ο Σταύρος με καταγωγή από το Γιάγατς, ο οποίος είναι πρόεδρος του Συλλόγου ΄΄Καλλίπολις’’,εφόσον κατάγονται  από το σαντζάκι της Καλλίπολης. Ο Μανώλης  με τη Φρόσω θα ρθει στο ταξίδι-προσκύνημα, που θα γίνει στις 31-8, 1 και 2-9 στη Θράκη.Όχι δεν μιλάνε ελληνικά, παρά ελάχιστα. Η Μαρία, που μιλάει, εξηγεί: Με τους γονείς μας μιλούσαμε ελληνικά, με τα παιδιά μας ελληνικά και ύστερα ήρθαν οι ...νύφες!  Και πρόσθεσα εγώ: το καθεστώς, το σχολείο, ο στρατός, η τηλεόραση...

η ταυτότητα  μέλους του Συλλόγου

        Η πιο συγκινητική στιγμή ήταν, όταν όρθια η Φρόσω διηγούνταν: Όταν φθάσαμε εδώ, το Πέχτσεβο ανήκε στη Βουλγαρία και μας ανάγκασαν να πάρουμε βουλγαρικά ονόματα, ύστερα μας είπαν ότι τώρα είμαστε Σερβία και μας έδωσαν σερβικά ονόματα, μετά μας πληροφόρησαν ότι είμαστε Γιουγκοσλαυία και τελευταία  μας δήλωσαν ότι είμαστε Μακεδονία. Σε αυτό το σημείο η Φρόσω σηκώνει τα χέρια  και φωνάζει με άγρια φωνή, λες και κάνει τη δήλωση πρώτη φορά: ‘’ως εδώ, εμείς είμαστε Έλληνες!’’Και συστήνουν το Σύλλογο ΄΄Καλλίπολις ‘’ των ελληνικής καταγωγής πολιτών. 400 είναι τα εγγεγραμμένα μέλη, 5500 οι κάτοικοι της κωμόπολις, οι περισσότεροι ελληνικής καταγωγής. Έχουν συνείδηση της καταγωγής τους. Γιατί δεν μιλάνε ελληνικά? Πέρα από τους λόγους, που προανέφερα, από τους πρώτους πρόσφυγες ελάχιστοι γνώριζαν ανάγνωση και γραφή, δεν είχαν ποτέ ελληνικό σχολείο. Τώρα έχουν μια  φορά τη βδομάδα.

Ο Μανώλης, η Μαρία, η Φρόσω, ο Σταύρος, πρόεδρος του συλλόγου ‘’Καλλίπολις’’

        Τις επόμενες μέρες η Φρόσω συνέχισε την έρευνα. Εντόπισε τον Κοκκινόπουλο και τον συντάκτη του γράμματος, ο οποίος ζει στα Σκόπια, είναι 93 ετών και με περιμένει με πολλή αγωνία. Την Τρίτη φεύγω για περαιτέρω έρευνα.

         

Μαθητές και μαθήτριες των Φροντιστηρίων Ελληνικής Γλώσσας από το Πέχτσεβο και το Στιπ επισκέπτονται το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Αυτές τις μέρες η Φρόσω είναι σε κατασκήνωση, στη Ν. Φώκαια Χαλκιδικής. Συνοδεύει 60 μαθητές από το Πέχτσεβο και το Στιπ, που μαθαίνουν ελληνικά. Θα φύγω μαζί τους.